İstanbul’un iki yakasını birbirine bağlayan 15 Temmuz Şehitler Köprüsü, sadece bir ulaşım aracı olmanın ötesinde, Türkiye’nin mühendislik gücünü ve azmini simgeliyor. 30 Ekim 1973’te Cumhuriyet’in 50. yılı kutlamalarının hemen ardından hizmete açılan köprü, tam 52 yıldır Asya ile Avrupa arasında kesintisiz bir bağlantı sağlıyor. Aradan geçen yarım asırda, bu dev yapıdan 2 milyar 700 milyondan fazla araç geçti. Günümüzde bile, köprü İstanbul’un en önemli ulaşım damarlarından biri olmaya devam ediyor.
Yüzyıllar Öncesine Dayanan Bir Hayalin Gerçekleşmesi
İstanbul Boğazı’na köprü yapma fikri, milattan önceki dönemlere kadar uzanıyor. Bu coğrafyada hüküm süren uygarlıklar, iki kıtayı birbirine bağlama hayalini defalarca dile getirmiş ancak teknolojik yetersizlikler nedeniyle bunu gerçekleştirememişti. 16. yüzyılda Leonardo da Vinci dahi Sultan II. Bayezid’e bir köprü tasarımı sunmuş, fakat proje dönemin şartları nedeniyle uygulanamamıştı.
Cumhuriyet döneminde ise İstanbul’un hızla büyüyen nüfusu ve artan trafik yoğunluğu, Boğaz’a bir köprü yapılması fikrini yeniden gündeme getirdi. 1950’lerde Demokrat Parti hükümeti, konuyu resmî olarak ele aldı ve İstanbul Belediyesi, Karayolları Genel Müdürlüğü ile İstanbul Teknik Üniversitesi’nin uzmanlarından oluşan bir komite kuruldu. Ancak mali zorluklar nedeniyle ilk girişim başarısızlıkla sonuçlandı.
Modern Türkiye’nin İlk Boğaz Köprüsü
Yıllar süren hazırlıkların ardından, Boğaziçi Köprüsü’nün temeli Şubat 1970’te Beylerbeyi sahilinde atıldı. İnşaatı İngiliz Freeman Fox & Partners ile Alman Hochtief AG firmalarının ortaklığı üstlendi. Yapımında 71 bin metreküp beton, 17 bin ton çelik ve 6 bin ton kablo kullanıldı.
Toplam uzunluğu 1.560 metre olan köprü, dönemin en gelişmiş mühendislik teknikleriyle inşa edildi. 1074 metrelik ana açıklığıyla dünyanın en uzun asma köprülerinden biri haline gelen Boğaziçi Köprüsü, yalnızca İstanbul’un değil, Türkiye’nin modernleşme sürecinde de simgesel bir dönüm noktası oldu.
Yaklaşık 3 yıl 8 ay süren çalışmaların ardından köprü, 30 Ekim 1973’te dönemin Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk tarafından hizmete açıldı. Maliyeti o dönemde 23 milyon dolar olarak açıklanmıştı. Açıldığı ilk gün, hem Türk halkı hem de uluslararası kamuoyu için büyük bir gurur kaynağı olmuştu.
Adı Artık 15 Temmuz Şehitler Köprüsü
15 Temmuz 2016’da yaşanan darbe girişimi sırasında köprü, tarihe geçen bir direnişin sembolü haline geldi. Darbeci askerlerin köprüyü kapatması üzerine halkın gösterdiği cesaret ve orada hayatını kaybeden vatandaşların anısına, köprünün adı 26 Temmuz 2016’da “15 Temmuz Şehitler Köprüsü” olarak değiştirildi. Bu değişiklik, köprünün artık sadece bir mühendislik eseri değil, aynı zamanda bir kahramanlık sembolü olduğunu da perçinledi.
İstanbul Trafiğinin Vazgeçilmez Bağlantısı
Açıldığı ilk yıllarda günde ortalama 24 bin aracın geçtiği köprü, İstanbul’un 1980’lerden itibaren hızla büyümesiyle birlikte kentin en yoğun güzergâhlarından biri haline geldi. Günümüzde köprüyü her gün yaklaşık 195 bin araç kullanıyor. Köprüden geçen toplam araç sayısı ise 2 milyar 722 milyonu aştı.
Özellikle resmi tatillerde ve milli bayramlarda, köprü trafiğinde gözle görülür bir yoğunluk yaşanıyor. İstanbul’da Cumhuriyet Bayramı Trafiği Zirve Yaptı başlıklı haberde de belirtildiği gibi, bu özel günlerde artan araç trafiği megakentte adeta kilitlenmeye neden oluyor.
Uzun yıllar boyunca Boğaz üzerindeki tek kara geçiş noktası olan köprü, 1988’de Fatih Sultan Mehmet Köprüsü, 2016’da Yavuz Sultan Selim Köprüsü ve Avrasya Tüneli’nin hizmete girmesiyle yükünü biraz paylaşsa da, hâlâ İstanbul trafiğinin en önemli arterlerinden biri olmayı sürdürüyor.
Maratonların, Kutlamaların ve Anıların Köprüsü
15 Temmuz Şehitler Köprüsü, yalnızca ulaşımı değil, kültürü de birbirine bağlıyor. 1979 yılından bu yana düzenlenen İstanbul Maratonu, Asya’dan Avrupa’ya koşulan tek maraton olma özelliğini taşıyor. Her yıl on binlerce yerli ve yabancı sporcu, köprü üzerinden koşarak bu tarihi yapının üzerinde unutulmaz anlar yaşıyor. Ayrıca köprü, milli bayramlarda ve anma törenlerinde sembolik ışıklandırmalarla süslenerek Türkiye’nin birlik ve dayanışma duygusunu temsil ediyor.
Geleceğe Uzanan Bir Köprü
Bugün 15 Temmuz Şehitler Köprüsü, yalnızca geçmişiyle değil, geleceğiyle de önem taşıyor. Artan trafik yükü, yeni nesil ulaşım çözümleriyle dengelenmeye çalışılırken, köprünün bakım ve güçlendirme çalışmaları da titizlikle yürütülüyor. Yetkililer, köprünün yapısal dayanıklılığının hâlâ yüksek olduğunu ve düzenli denetimlerle bu mirasın gelecek nesillere aktarılacağını belirtiyor.
52 yıldır İstanbul’un kalbinde duran bu görkemli yapı, hem mühendislik başarısının hem de toplumsal dayanışmanın bir simgesi olmaya devam ediyor. Boğaz’ın iki yakasını birleştiren köprü, her geçen araçla birlikte Türkiye’nin ilerleme hikâyesine yeni bir sayfa ekliyor.
